Eind September 2010 Stadswerk
[redactioneel]
Nieuw concept voor kunst in openbare ruimte
Omkunst
De
manier waarop nu kunst in de openbare ruimte wordt gerealiseerd, kan
beter, zo vinden de kunstenaars Evelien en Joris Baudoin. Zij
lanceerden het alternatieve concept 'Omkunst' waarbij
een kunstenaar zelf actief op zoek moet naar een plek voor zijn of haar
kunstwerk. Dat leidt tot beter passende resultaten, meer tevredenheid
bij de bevolking en minder uren voor het bedenken van kunstwerken die
nooit worden uitgevoerd.
[/redactioneel]
Al tientallen jaren gaat het zo: als er in
een gemeente een nieuwe wijk of plein gebouwd wordt moet er op het
laatst kunst bij, vaak in het kader van de eenprocentsregeling. Een
kunstcommissie schrijft een advertentie, meestal in BK-Informatie. De
locatie wordt beschreven, een budget wordt vastgesteld en er worden
richtlijnen gegeven waar het kunstwerk aan moet voldoen.
Gemiddeld reageren er zo’n honderd kunstenaars. De kunstcommissie
nomineert daaruit enkele gegadigden. Van de genomineerden worden
schetsontwerpen gevraagd en, zoals in een wedstrijd, er kan er maar
één winnen. Weer een tijd later wordt de locatie
officieel opgeleverd en het kunstwerk onthuld. Een kers is aan de taart
toegevoegd.
De kunstenaar van andere kersen kan zomaar vijfhonderd onbetaalde uren
per jaar aan schetsontwerpen besteden. Deze gang van zaken is mede de
aanleiding geweest tot Omkunst, samenvoeging van omkeren en kunst, een
project onderverdeeld in uitingen van verschillende beeldende
kunstdisciplines met als belangrijkste streven een alternatieve
procedure voor het realiseren van beeldende kunst in de openbare
buitenruimte.
In de visie van Omkunst wordt deze procedure grotendeels omgedraaid;
eerst is er het idee, dat ontwikkelt zich en later wordt de locatie
gevonden waar het gerealiseerd kan worden. Geen kunstcommissies, geen
wedstrijd, geen teleurstellingen en de juiste kunsttoepassing op de
juiste locatie. Dit klinkt simpeler dan het is. Omdat nu het initiatief
bij de kunstenaar ligt, zal deze zelf moeten lobbyen voor zijn idee,
zoeken naar een locatie en overleggen met projectontwikkelaars en
gemeente. Construct en design. Maar deze hindernissen wegen niet op
tegen de voordelen.
Deze werkwijze laat het artistieke proces de vrijheid, hetgeen beter is
voor het eindresultaat, dat zal iedere kunstenaar beamen. Specifieke
kenmerken kunnen aanleiding zijn om juist voor een bepaalde locatie te
kiezen (zie de voorbeelden langs het water of het spoor).
De kunstenaar zal met zijn idee mogelijke betrokkenen moeten raadplegen
en waar nodig zijn idee aanpassen om draagvlak te winnen. De
concessie(s) die hij door de aanpak met inspraak moet doen kan zo,
bepaald vanuit het perspectief van de bevolking, het bestuur en ook de
kunstenaar zelf, tot 'betere' kunst leiden, dat wil zeggen, tot
kunst die meer tot tevredenheid stemt van de doelgroep. De kunstenaar
wordt gedwongen tot zelfreflectie en de kunstcommissie is overbodig
geworden.
Het risico waar niet alleen kunstenaars maar ook bouwondernemingen en
architecten mee kampen, dat een ontwerp niet wordt uitgevoerd, blijft
ongeveer het zelfde als met de wedstrijden van nu. Omdat de kunstenaar
meer zelf moet doen heeft hij ook meer inzicht in de mogelijkheden van
welslagen of zou hij eerder kunnen afhaken bij weerstand. Voormalig
minister Plasterk van cultuur, de minister van Rijkswaterstaat en een
aantal regionale bestuurders moedigen de initiatieven van Omkunst aan.
Enkele voorbeelden:
-Kribkop-Dijkwoningen. Twee eerder genomineerde ideeën
gecombineerd in een nieuw project. Het idee van walwoningen dat eerder
de voorkeur van de bevolking genoot en een idee voor koppen van
basaltblokken langs de rivier. De aanpassingen van de ideeën zijn
gedaan onder invloed van de bevindingen van de jury van de prijsvraag,
de reacties uit de bevolking op twee kunstmarkten en de Beleidslijn
Grote Rivieren. Een locatie is gevonden en de projectontwikkelaar ziet
mogelijkheden.
Financiering: honderd kubieke meter te verkopen luxewoning per
strekkende meter dijk, die anders de overheid enkel onderhoud kost.
-Het schijnbare bewegend beeld. Dit idee is in ontwikkeling.
-Rotondekunst
11 december
2008 Nieuwsbrief Bommelse Kunstroute
Omkunst
Midden op de dag en toch behoorlijk donker buiten. De ijzel tikt tegen
de ramen. Binnen brandt de houtkachel en op de werkbank ligt het natte
beeld onder een grote lamp, bijna klaar. Het oppervlak van het
terrazzobeton begint al aardig glad te worden. Met het fijnste
diamanten schuursponsje worden de gekleurde steentjes van het gootspook
goed zichtbaar. Evelien komt het atelier binnen:
“Telefoon!”
“Hallo met
Maria. Joris,
ik zit met een probleempje, ik kom zojuist terug van vakantie uit Japan
en nu hebben we opeens niemand voor de nieuwsbrief, wil jij
‘m
dit keer schrijven?”
“Over
Omkunst?”
“Bijvoorbeeld,
het moet binnen een week ingeleverd worden, vier kantjes.”
“Nou dat zal
wel lukken,
maar het is weer precies zoiets waartegen ik me in het boek Omkunst
verzet; ik kan weer voor niks aan het werk.”
“Ja, dat is
wel zo, maar
je kunt het ook als een stukje publiciteit zien, het hoort bij het vak,
het is alleen wel jammer dat het zo vanzelfsprekend is
geworden.”
Even later zit ik
achter het
toetsenbord ... dat spreekt vanzelf. En eigenlijk kan ik nu niet even
wat uit de publicatie Omkunst kopiëren en plakken want de
sponsors
en een aantal vrienden van de BKR hebben al
“Voldaan” op
hun ‘laatste herinnering’ staan en het boek
mogelijk
gelezen. Ook hoef ik niet meer uit te leggen wat Omkunst is want het
heeft al uitgebreid in de krant gestaan en het is besproken op radio en
tv. Ook de webpagina heeft de afgelopen maand al honderden hits gehad.
Nou vooruit, voor diegenen die
het nog niet weten een korte uitleg: in Omkunst, een kunstproject dat
loopt van september 2016 tot september 2006, gebeurt alles omgekeerd,
Omkunst doet dingen terug. Dat kan een bepaald politiek proces zijn
maar ook een installatie of een film. Gecompliceerde zaken maar ook
trivialiteiten. De voorflap van het boek spreekt van “ ...
een
eigenzinnige en kritische uiteenzetting van de weg die kunstenaars
moeten afleggen door het oerwoud van overheden en hun kunstcommissies
om hun werk verkozen te krijgen. Over de waanzin van deze tijd, met
geflipte bestuurders en vergaderende kunstenaars. Over recht en de
meepraatcultuur die de schijn wekt van inspraak.” Omkunst
keert
om.
Dus wat nu? ?bleedlegeips ni fo nevjirhcs naag nerovetsrethca raam nad
un ki teoM.
Hier de Omkunst-foto die ik van Cor
de Cock maakte via de spiegel toen hij voor de krant bezig was.
Deze tractor
staat in Heerewaarden bij het atelier. Het betonnen beeld heb ik in
november van de rotonde in Leiderdorp weggehaald. Weggehaald? Ja, dat
is ook Omkunst, je plaatst geen beeld, maar haalt het weg. Het filmpje
staat hier.
Het was toch wel een bijzonder
avontuur, Omkunst. Omdat Omkunst terug in de tijd loopt had iedereen al
van het eerste moment, het begin in 2016, ervan gehoord. En nu,
zo’n twee jaar voor het eind, nu de publicatie is verschenen,
vragen veel mensen hoe de reacties waren.
De reacties waren overweldigend. Massale verontwaardiging van
wanbetalers, onbegrip en enthousiasme. Er zijn enkele gemeentes die de
kritiek op het kunst-commissiebeleid serieus nemen en het boek hebben
opgevraagd. Enkele mediaparticipanten doen mee en vele particulieren
hebben nog net de hand weten te leggen op een exemplaar van de laatste
druk van het boek, door de ‘laatste herinnering’ te
voldoen.
Het mooiste compliment is dat van een schrijver:
“Joris, ik bel je even op om te zeggen dat ik je boek erg
goed
vind, je bent met sprongen vooruit gegaan, klasse.” Hij
vergeleek
het met mijn boeken uit de vorige eeuw. En dat terwijl ik het eigenlijk
als een verslag van een kunstproject was begonnen. Ik sputterde tegen:
“Maar Omkunst is geen boek, het is een chaos!”
“Nee hoor, het is prima te volgen, ik lees het met
plezier.”
Ook een leuke reactie van een raadslid uit Maasdriel: “Ik ben
erin begonnen en ik ben er op slag door geboeid, het is oh zo
herkenbaar.”
Ook de kunstwethouder uit Zaltbommel reageerde enthousiast.
Ik overweeg een mailing naar uitgevers voor een eerste druk. Daarin
zullen het traject en de concrete projecten van Omkunst nauwgezet
beschreven worden. Zoals de Waalbakens en andere plannen die beschreven
zijn in de publicatie. Misschien een boek met foto’s van de
Omkunst-activiteiten? Ideeën samen met, en van andere
kunstenaars
uit de Bommelse Kunstroute?
Er zijn verschillende
kunstenaars uit het gevarieerde gezelschap dat de BKR bemant die
interesse en waardering voor elkaars werk hebben. Het zou een mooie
uitdaging zijn als er met de verschillende beeldende-kunstdisciplines
symbiotische Omkunst gemaakt wordt.
Enfin, ik ben gevraagd iets over mijn werk te vertellen en dat is niet
alleen het project Omkunst. Mijn werk bestaat hoofdzakelijk uit het
omzetten van beton in brood op de plank. De essentie van dat proces is
een goed ontwerp. De verworven techniek om de ontwerpen ook uit te
kunnen voeren draagt er aan bij dat de ideeën tot op het
laatste
moment verbeterd kunnen worden. De kleinere beelden van terrazzobeton
worden geslepen en de grotere beelden worden in fases opgebouwd. Je
tekent als het ware driedimensionaal met een slijptol in de harde beton
of met vlakschuurmachine die je als plakspaan gebruikt in de natte
beton.
Voor kunstenaars die beelden in de openbare buitenruimte mogen maken
geldt, net als bijvoorbeeld voor architecten, een bepaald honorarium.
Dat honorarium is voor alle zogenaamde creatieve uren, het ontwerp en
het zorgdragen voor de uitvoering. De arbeidsuren worden apart
berekend. Omdat het lastig is te bepalen wat het ontwerp en de uren
buiten de daadwerkelijke uitvoering aan werk bevat heeft de
Beroepsvereniging voor Beeldend Kunstenaars, de BBK, tabellen gemaakt
waarin het honorarium een percentage is van het totale
uitvoeringsbudget. In het ontwerpen zit veel tijd, heel veel tijd. Dat
is de reden dat ik lang niet altijd met mijn handen in het beton zit.
Als er een schetsontwerp gemaakt moet worden begint dat met onderzoek.
Voor wie is het? Waar moet het komen? Waar gaat het over?
Voor
het ontwerp van een gootspook is het nog te overzien. Vaak kom je er
samen wel uit wat het moet worden, je bespreekt tijdens een eerste
bezoek de mogelijke onderwerpen met de opdrachtgever. Vaak komt deze
zelf al met een suggestie. Je meet de goot op, maakt foto’s
en
kruipt achter de tekentafel. Soms moet je op onderzoek op het web of
trekt een boek uit de kast en al schetsend komen de eerste gestaltes.
Via e-mail kunnen de tekeningen worden becommentarieerd, veranderd en
opnieuw gestuurd. Zo is er na een tijdje het definitieve ontwerp. De
uiteindelijke vormgeving vindt plaats op de werkbank in het atelier.
Bij ontwerpen voor in de openbare buitenruimte komt meer kijken. De
situatie ter plekke, waar iets moet komen, is vaak het uitgangspunt.
Het onderzoek kan met dat gegeven beginnen. Op zoek naar het juiste
onderwerp; wat hoort daar, wat kan een meerwaarde geven aan de locatie
en wat zou er het best tot zijn recht komen? Wat is de geschiedenis van
een plek en wat betekent de naam? Wat is het meest treffend?
Zo’n onderzoek kan weken duren, je zit naar een leeg vel
papier
te staren, maakt tientallen foto’s, praat met mensen die er
wonen
of verbonden zijn met de locatie en gaat schetsen.
Het internet is een handige
bron voor historisch onderzoek. En als je dan het onderwerp en de
locatie hebt, als het programma van eisen en het budget bekend is, dan
ga je met die gegevens aan je ontwerp. Technische tekeningen maken,
berekeningen, schetsen, een motivatie erbij schrijven en als toegift
een maquette.
Als er aan een ontwerp een paar honderd uur worden besteed is dat geen
uitzondering en het wordt vergoed met het honorarium (als je het wint).
Maar er was nog een vraag: voor wie is het?
Deze vraag is bijna niet te beantwoorden. Statistieken wijzen uit dat
maar 1 % van de bevolking daadwerkelijk in kunst is
geïnteresseerd. Snobs vinden dat kunst elitair is, alleen voor
diegene die het kan bevatten.
Ik meen dat een kunstwerk in de openbare buitenruimte voor iedereen is,
voor iedereen die het ziet, maar slimme kunstenaars maken hun ontwerp
voor de kunstcommissie.
Ik ben dan liever niet slim, laat mij maar werken voor het publiek,
voor de gemeenschap, voor particulieren en bedrijven, dan weet ik voor
wie ik het moet maken.
Hoewel ik door die instelling wel eens opdrachten misloop heb ik in de
zomer van dit jaar veel plezier beleefd aan een ontwerp voor op de
Koemarkt voor de gemeente Purmerend. De Koemarkt in het centrum van
Purmerend gaat op de schop en daar moet kunst bij.
Mijn zoektocht bracht me naar een donkerbruine kroeg op de Koemarkt in
het hart van de stad. Ik ontmoette er de man die vijftig jaar geleden
in het toenmalige danscafé Wilhelmina tijdens een
drukbezochte
avond een koe losliet op de dansvloer. Met die anekdote, die nu nog
steeds leeft bij de bevolking, had ik Purmerend op de kaart naast Het
Peerd van ome Loeks en Us Mem kunnen zetten. Omdat ik met mijn idee
door de gemeentelijke commissie was ingedeeld bij een ontwerp van een
architect dat de bevolking achteraf te modern bleek te vinden, ging het
niet door. Maar het deskundige oordeel van de marktmedewerker, een
veeboer en de winnende architect zei mij voldoende. Dit had het beeld
op de Koemarkt moeten worden.
Het is in het boek
Omkunst
één van de beschreven voorvallen waarvan je kunt
zeggen;
ook al heb je gelijk, je krijgt het niet. De commissie wilde het beeld
van de koe in het café wel, maar door haar eigen bedachte
constructie kon dat niet doorgaan.
Rond die tijd, als ik naar motivatie van Karl Marx zoek stuit ik op de
filosoof Hegel: "De geschiedenis van de rede voltrekt zich in stadia
van langzame kwantitatieve groei, onderbroken door dialectische
sprongen, waarin kwalitatieve verandering optreedt. Elke nieuwe
kwaliteit draagt echter de kiemen van haar eigen ondergang in zich, en
zal hierdoor uiteindelijk opgeheven worden." Dat kan ik dan direct
vertalen naar de commissiepolitiek die uiteindelijk leidt tot de
ondergang van haar eigen bestaan.
Het jaar is bijna om, het is koud in de vroege ochtend. Ik moet het ijs
van de ramen van de auto krabben. Met een kruiwagen rijd ik het
gootspook het atelier uit en een half uur later zit ik in een
hoogwerker in de Gasthuisstraat in Zaltbommel. De zware buste past
precies in de goot op nummer 12. Stoïcijns kijkt hij over het
boek
‘Das Kapital’, dat hij in zijn hand voor zich
houdt, naar
het gepeupel in de straat. Beneden achter het raam hangt een kleine
poster van Karl Marx met een tekst doelend op de economische crisis:
“Ik had toch gelijk”. Tevreden rij ik naar huis,
Omkunst
leeft.
Column's
uit het huis-aan-huisblad: nummer 18 (niet gepubliceerd vanwege censuur
door gemeente Maasdriel)
3 mei 2006
Minister
Donner wilde na de aanslagen in Madrid de wet op Godslastering
aanscherpen. "Doe maar", zegt Guus Kuijer, gelauwerd schrijver en
winnaar van vele gouden griffels, in zijn laatste boekje getiteld: 'Hoe
een klein rotgodje God vermoordde'. Guus Kuijer beschrijft God als een
goede, barmhartige en vredelievende God en merkt op dat in de heilige
boeken een aantal eigenschappen aan God zijn toegeschreven die het
goddelijke niet eens benaderen, gedrag dat zelfs voor mensen
verwerpelijk is. Het zijn de fundamentalisten met hun rotgodjes die God
belasteren. Bomaanslagen plegen in naam van God, minachting van het
vrouwelijk geslacht, beweren dat God mensen in de hel zou laten
branden, of zijn zoon zou offeren aan een kruis, is Godslasterlijk.
Gebruiken uit barbaarse vroeger tijden hebben immers weinig meer te
maken met onze hedendaagse wetgeving. Het veroordelen van niet of
anders gelovigen dat doe je niet. Toch wees de Hervormde kerkeraad met
zijn ingezonden brief vorige week op de tegenstellingen op het gebied
van geloofs- en levensovertuigingen, doelend op de
Goede-Vrijdag-cartoon, hij vond 'm kwetsend en eigenbelang. Vreemd is
dat, ik meen dat de Bijbelse vertellingen bij uitstek dienen ter
illustratie, de mensen een spiegel voor te houden. En daarbij, God is
niet afgebeeld, en Jezus ook niet. Er is een vergelijking gemaakt, de
kruisiging wordt terecht veroordeeld. Een passende vergelijking tussen
de helper in nood in de personificatie van brandweerman en de
gevonniste Jezus. Ik weet zeker dat Jezus daar meer trots op zou zijn
dan op het heiligverklaren van zijn martelkamer Golgotha. Zou God zelf
de grond eren waar zijn zoon ten overstaan van het publiek genageld en
opgehangen is? Nee, natuurlijk niet, Hij zou trots zijn op datgene waar
zijn Zoon voor staat, die net als
de vrijwillige brandweer niet uit eigenbelang helpt. Voor degenen die
meer willen weten van Guus Kuijer's kritische kijk op de oude
geschriften is er het bovengenoemde boekje. En wat de cartoon betreft;
Judas had het compromitterende trapje onderuit moeten schoppen zodat
die hele kruisiging niet door kon gaan. Moeten we nu de Romeinen en de
coalitie hun naïviteit vergeven omdat ze niet wisten wat ze
deden?
Bekijk het maar, ik ga op vakantie, jawel, naar Madrid. En de mensen
zijn vrij om te bidden zoveel ze willen, maar alsjeblieft; geen
bommetje.
17
5 april 2006
Ik ben ook gek ook. Eigenlijk wilde ik een soort digitale portfolio
maken maar het is met twee volle dvd's een beetje uit de hand gelopen.
Niet een mapje met maximaal tien fotootjes maar zo'n beetje het hele
oeuvre komt voorbij. Meer dan duizend plaatjes. Op de ene tenminste. De
andere dvd is gevuld met filmpjes. En om alles een beetje spannender te
maken draaien er nog stapels krantenkoppen, schetsontwerpen en een
aantal televisieuitzendingen mee. Dan de oplage branden, verspreiden
naar verkooppunten in alle kernen, er zijn er nog, en exemplaren aan de
pers tonen. Al dat werk, eigenlijk heb ik ze veel te goedkoop gemaakt
voor wat je krijgt.Waar doe ik het voor? Evenals iedere keer weer
opnieuw dat geschrijf of gefilm over de brandweer en zo.Ik doe dat ook
voor u, maar hoe bereiken we het bestuur? Het wordt door hen toch niet
gezien of begrepen, ze trekken zich niks van onze stemmen aan. Er waren
met de verkiezingen in onze gemeente ruim duizend
méér voorstemmen, voor behoud van de kazernes,
dan
tegenstemmen. Blijkbaar telt het aantal stemmen niet. De
coalitievorming is helemáál niet rond, ze is zo
hoekig
als een knarsend gebit. Nou, nog één keer dan,
een
voorbeeld: in de strijd voor het behoud van de brandweerposten zijn op
film letterlijk vastgelegd de zorgvuldig gekozen woorden van Bert van
Kessel namens de PvdA: "Ik citeer uit het coalitieakkoord: Brandweer,
de brandweerkorpsen zullen in de huidige kernlocaties worden
gehandhaafd, verantwoorde uitruktijden en goede slagvaardigheid,
alsmede lokale betrokkenheid maken deze spreiding noodzakelijk. Een
stuk waar wij het hartgrondig mee eens waren en mee eens zijn, dat u
(vorige coalitie) het echter verlaat, betreuren wij zeer. Wij vinden
dat dit niet kan. Het is eigenlijjk een vorm van onbehoorlijkheid." Ko
Hooijmans wijst in dezelfde RTM-uitzending namens de VVD op de
partijprogramma's en dat de brandweer ook een belangrijke rol vervult
bij de rampenbestrijding op de provinciale wegen, iedere minuut telt.
Daaraan toegevoegd de wijze woorden van Gijsbert Smit namens
Groenlinks: "Wij vinden dat de brandweer als onderdeel van de sociale
kwaliteit van de kernen zo belangrijk is en dat de dorpen geen
buitenwijken zijn in een groot weiland, maar levende kernen. Dit zijn
juist hele essentiële en oude verbanden waar je trots op moet
zijn." Dus als John van Meeteren echt zo objectief is zoals ie vorige
week in dit blad zei dan mag het ook voor hem duidelijk zijn dat
hierboven de drie aanstaande wethouders hebben gesproken en
die
gezamenlijk ook bedenkingen hebben inzake de rondweg te Hedel. Meeste
stemmen gelden en klaar is Cees. De enig mogelijke coalitie zonder
kiezersbedrog. Of moet de vinger weer vier jaar in de keel?
Het
begint allemaal met het bedenken van een thema, waar gaan we het over
doen? Over Kalou die met Verdonk gaat klompendansen, vogelgriep of het
taboe omtrent de Deense cartoons? Misschien was dat laatste ook wel
terecht want bepaalde geloofbelijders krijgen pas in het jaar 3000
gevoel voor humor. Dus wij als stempotlood. Het circus van de
verkiezingen en carnaval zijn voorbij, wat een kermis! Onze
prijzenkar staat weer kaal in winterse buien. De resten liggen bij Avri
in Geldermalsen, waar ik twee keer naartoe moest want ook al kon het
carnavalsoverschot daar voor niets gestort worden, het moest
wèl
gewogen worden. Tot daar, waar de optocht tot in laatste herkenbare
restanten definitief zal ontbinden, heerst de ambtenarij. "De
ambtelijke molen wordt in stand gehouden door..." stond er op de
roterende schijf van onze kar. Voorop de lijst-trekker, opgeknapt door
Gerard de machinist van de trein zelf. Ja trein, achter de kar met
draaimolen en het gemeentehuis van Heerewaarden met een potlood op het
dak een laatste wagon. Deze overbelaste aanhanger, omhuld met een met
politieke karikaturen beschilderd stemlokaal droeg een aggregaat met
een capaciteit van zo'n slordige 175 kva (kilovolt-ampère)
oftewel 175.000 watt. Dat kwam zo: de aggregaat die we gehuurd hadden
begon op de vooravond van het feest te haperen en voor de eerste
optocht, Rossum, deed ie het helemaal niet meer. Er kwamen monteurs van
het verhuurbedrijf, dat alles verhuurt maar waar kennelijk de BOEL
Stagneert, met een plaatsvervangende 35 kva aggregaat. "Ja hij doet
het!" riepen ze trots toen er een kleine 1500 gekleurde lampenbollen
gingen branden. Maar toen onze lichtmeester Hans even een paar
bouwlampen aanknipte en de muziek wou starten pufte die aggregaat ook
zijn laatste wolkje uit. We zijn Ad en Nico dankbaar dat ze ons toen
die grote lieten gebruiken. En al dat licht is niet onopgemerkt
gebleven; er stonden mooie foto's in de kranten en we wonnen weer een
paar bekers. Ik geloof dat je vanaf de maan onze kar kon waarnemen. We
konden zo toch nog drie optochten meerijden en hebben de pakweg 1600
uren niet voor niets gewerkt. Jazeker, potloodpakken, electra,
timmerwerk, plakken, geschilder, laswerk (buurman Ad), een sleepcontact
en de bouwlocatie in eerste instantie zelf ook gebouwd! Al dat zotte
gedoe, moest daar nou zoveel tijd inzitten? Het was
één
van de redenen om het jeu-de-boulen op te zeggen, alla, Allah alaaf. Ik
gooi overigens ook al een aardige bal sneeuw.
15
Druk
druk druk, je
kent dat wel.
Het liefst zou ik non-stop door willen werken. Ik probeer dat ook wel
maar ik moet iedere dag slapen en eten. Misschien moet ik iemand
inhuren van de gemeente. Laatst zei iemand tegen mij dat er van de 130
mensen op het gemeentehuis wel tachtig weg kunnen. Dat leek mij een
beetje overdreven. Hoewel, als er écht werk is dan huren zij
zelf iemand in; ze huren een advocaat in tegen de uitspraak van de
rechter, en zetten erbij dat dat geen financiële consequenties
heeft. Ze maken gebruik van externe bureaus om rapporten te maken.
Mocht het zo zijn dat ze iets zelf moeten doen, dan worden meerdere
mensen ingezet voor de klus van één; iemand voor
het
kastje en iemand bij de muur, mensen voor het goedkeuren van bouw en
bouwplannen of voor het verwijderen van een spandoekje en dergelijke.
Gezien de berekende kostprijs van dat laatste heeft het loshaken van
een paar touwtjes qua uurloon een week geduurd. Maar goed, die
gemeentewerkers moeten ook geld verdienen. En ik? Ik doe iets verkeerd
geloof ik. Met af en toe dagen van zestien uur schiet ik er vanaf
oktober geen cent mee op. Allemaal bijzaken bij het reguliere werk, en
vrijwillig; correspondentie over een tekst die op plaquettes moet
komen, weer niet goed, plaquettes terug. Columns schrijven, oei, de
gemeenteraad is vooruit gelopen op mijn voorspelling dat ze in hoger
beroep zullen gaan, nieuwe column. Carnavalskar bouwen, oei, de
bouwruimte is te klein geworden, het is behelpen en stug doorgaan. En
dan die dvd's, momenteel ben ik bezig om een totaal-presentatie-dvd te
maken van al mijn werk; honderden betonnen beelden en tekeningen,
schilderijen, schetsontwerpen en film, een dertigtal animatiefilmpjes,
de Tuibrugfilm en dergelijke. Maar ook alle tv-verslagen, programma's,
nieuwsuitzendingen en alle krantenartikelen in een compilatie. De 400
krantenartikelen zoals bij oude films waarin ze na drie seconden
wegtollen en er weer een nieuwe verschijnt. Na een lang gesprek met
Stichting Beeldrecht bleek dat er toch formeel toestemming nodig was
van de programmamakers en persfotografen. Dit laatste is voor elkaar al
was het wel weer ruim twee weken werk. Overdag dan wel, want 's nachts
spreek ik stukjes tekst uit de boekjes in en construeer ik de muzak
want dan is het lekker stil.
4 januari 2006
Oliebollen,
champagne en vuurwerk, we hebben het weer gehad. Terwijl er in
Amsterdam een maaltijd voor daklozen werd geregeld werd er in Rotterdam
geschoten. Toen in de meeste plaatsen het luchtruim vol kleurige
boeketten en vreugdeknallen gevuld werd overleed er iemand doordat ie
een exploderende pijl in het gelaat kreeg en brandde een dierenwinkel
af omdat er een vuurpijl naar binnen werd geschoten en stak een buurman
zijn buurman dood met een riek. Zelfs al is politiek Den Haag met
winterreces toch weten ze bij de nieuwsprogramma's ellende te melden.
Hier is het rustig, ja oké, op nieuwjaarsdag mag je vuurwerk
verstoken maar toen mijn zoontjes op 1 januari aan het eind van de
ochtend met wat kinderen uit de straat de laatste rotjes lieten
exploderen bleek er een passant het dreigement te hebben uitgesproken
de politie te bellen om ze daarvoor te laten opsluiten. Jammer dat die
man de daad niet bij het woord voegde. Dan had hij van de politie zelf
kunnen horen dat die Heerewaardense jeugd zich wettelijk correct
gedroeg. Die man was kennelijk beïnvloed door de negatieve
publiciteit over Heerewaarden laatstelijk in het Brabants Dagblad.
Allemaal geroddel. Natuurlijk is het niet goed te keuren dat er gepest
wordt of dat er weleens een mep uitgedeeld wordt op school, maar dat
gebeurt overal. Heerewaarden vormt daarmee geen uitzondering. Misschien
moet de corrigerende tik uit een andere hoek komen? Op haar beurt laat
de verslaggeefster van de hiervoor genoemde krant zich ook weer
beïnvloeden door de televisie. De gebeurtenissen op school
zouden
veroorzaakt worden door spanningen in het dorp vanwege de werf!? Wat
een lariekoek. Dat politici op een stel kibbelende kinderen lijken wil
helemaal niet zeggen dat kibbelende kinderen politiek spel spelen.
Bovendien merk je niks van zogenaamde spanningen in het dorp. Ik was
erbij toen de tv-verslaggever met zijn subjectieve vraagstellingen een
negatieve sfeer probeerde te kweken. Bij gebrek aan nieuws; sensatie
trappen. Maar in werkelijkheid is het hier rustig en prettig. Ook dit
in dit nieuwe jaar dat in Heerewaarden begint met een
nieuwjaarsreceptie voor alle inwoners op 7 januari gevolgd door een
tafeltennis- en drieband-biljarttoernooi in het dorpshuis. Ik wens u
een voorspoedig 2006, een jaar waarin na de verkiezingen komt vast te
staan dat de brandweer in Heerewaarden blijft, en dat er ook weer een
supermarkt in Heerewaarden komt. Dus alvast, met de verkiezingen in het
vooruitzicht; voor de leefbaarheid en de veiligheid in Maasdriel wat
onze lokale politici betreft; dat is vrij simpel: Bert van Kessel of
Cees Sips.
7 december
2005
Gisteren was ie weer jarig, Sinterklaas. Ruim twee weken
geleden meerde hij aan in Heerewaarden, wuivend vanaf een prachtige
rode boot. Handen schuddend bewoog hij zich door de menigte op d'n Bol.
Al die camera's en aandacht bracht hem soms wat in de war. Terwijl hij
een aantal volwassenen begroette en wat grapte over die witte pieten
liep hij bijna mijn jongste zoontje Arie (7) omver, want die zag ie
niet staan. Op naar het podium. Daar stonden de directeur van de school
en de wethouder en zo, allemaal erg gewichtig. Een leuke act, van de
zwarte-kok-pieten die de zak met ingrediënten verloren hadden,
leidde het publiek zoekend achter hen aan. De Sint werd door een
belangrijke piet in een motor met zijspan door de Veerstraat gevoerd.
Eerst heel voorzichtig, want het schijnt dat er daar planten van de
vensterbanken stuiteren bij passeren van gewichtig transport. Later in
het dorpshuis wilde Arie eerder naar huis: "Ik vind het niet leuk want
Sinterklaas is toch maar een verklede man." "O ja ", antwoordde ik: "en
van wie krijg jij dan ieder jaar al die cadeautjes?" "Van jou papa."
"Nou mooi is dat, als jij er zo over denkt waarom zouden we dan nog
zijn verjaardag vieren? " Oei, wat nu? Vorige week lieten we Arie toch
maar weer eens zijn schoen zetten. Wie schetst zijn verbazing de
volgende ochtend? Er zat een doosje magneetjes in! En afgelopen zondag
stapte Sinterklaas in hoogst eigen persoon opeens bij ons binnen, met
zijn pieten en een grote zak cadeautjes. Hij wist het Arie allemaal erg
duidelijk te maken. Dus toch, het doen laten geloven scheen te werken.
Ik begon er bijna zelf in te geloven. Het is eigenlijk net zoiets als
in de politiek, het doen laten geloven moet al voldoende zijn. Zo
proberen de coalitie van De Vries, Mikkers en het brandweeropperhoofd
Kappert wanhopig hun ongelijk te verdoezelen door u te laten geloven
dat de 17-koppige ploeg in Heerewaarden geen zes man op de wagen zou
kunnen krijgen! Ze demotiveren de mannen met dreiging tot sluiting en
saboteren de bezetting door middel van een vacaturestop. Nee, het is
helemaal
niet 'schijnveilig', maar zij zijn schijnheilig. Mijn geloof
in de goede Sint begint te tanen; er bevond zich tussen de surprises
ook geen rookmelder.
12
9
november 2005
Grappig is dat, steeds als ik
een
brief wil posten is de brievenbus verplaatst. Eerst stond de mooie rode
brievenbus bij de winkel, maar die moest sluiten. Na twee keer
herplaatst te zijn bevindt de reizende brievenbus zich bij het
kruisgebouw. Het consultatiebureau is daar plotseling weg.
heeft een eigen visie op de uitslag,
zo corrupt als de pest. De 73.616 internetstemmen worden gewoon
veronachzaamd. 'De Dienst' oftewel het 'Diensthoofd' heeft met de hele
organisatie van het democratisch kunstwerk ook nog het leeuwendeel van
de ¤ 160.000,-, zo'n 85% zelf opgelepeld. Toen kwamen er
kamervragen. Fenna Vergeer heeft aan de minister om opheldering
gevraagd. Maar minister Sybilla Dekker houdt de Dienst gewoon een hand
boven het hoofd. Het is een 'kunstproject op zich'. Kortom, stukjes in
de Volkskrant, Telegraaf en het Parool; smullen. En ik, ik ga weer
vrolijk naar de rechter. Smakelijk.
september 2005
Net
mis Jan:"Tja, d'r
zat ook niks meer aan"(geen effect). Jurry: "Dè scheelde een
heur van een oud wief". Niet hard genoeg, Raymond: "Hij sterft voor de
deur" Of toch zachtjes aangetikt? Gerard: "Ze hoeven niet kapot",
Cees:"Effe is ook lekker" Let op Jo: "De dooier eruit." Erik: "Als ik
het zo kon, dan ging ik bij een club". En Piet: "Poedel!"; u begrijpt
het al, wij bevinden ons in het dorpshuis en doen aan balstoten: je
stoot met een stok tegen een paar ivoren of kunststof ballen die op een
laken op een omrande tafel liggen. Erg belangrijk, naast het gestreste
leven; net uit de file van de vakantie, weer in de file naar het werk.
De meeste mensen ontspannen zich liever door naar balschoppen te
kijken; een hoop lieden in een keurig weiland proberen een hard
opgepompte bal in een net te schoppen. Dat moet overigens ook met
balstuiteren maar dat behoren ze met de handen te doen en het netje is
kapot. Niet te verwarren met dat wat de andere bezoekers van het
dorpshuis doen; balslaan, een spel waarbij de bal juist over het net op
de grond moet komen. Dat is ook bij balmeppen maar daarbij mogen ze een
opgespannen kattendarm gebruiken. Bij dit laatste gespeeld op een tafel
is de darm vervangen door een met rubber bekleed plankje. Dit baltikken
doen ze overigens ook bij het dorpshuis. Balgooien behoeft geen
hulpmiddelen. Alleen is er een klein houten balletje, dat gooien we weg
en dan gooien we er een aantal stalen ballen achteraan en dan rapen we
alles weer op. Ik doe dat al jaren. Ik speel dat in Zaltbommel, daar
kwam zondag België op bezoek. Dat was een vrolijke bedoening.
In Ammerzoden is ook een vereniging. We hebben binnenkort een
uitwisseling met hen vanwege hun vijfjarig jubileum. En ook in Rossum
was afgelopen weekeinde weer het toernooi waar iedereen aan mee kon
doen in de Koningstraat. De sfeer is voor velen belangrijker dan
winnen. Al is het natuurlijk wel de bedoeling om te winnen. Winnen dat
wil iedereen, en daar komt heel veel bij kijken. Ervaring, techniek,
tactiek, strategie, conditie, inzicht, motivatie en af en toe een
beetje geluk. Het balspelen op zich is dus niet zo kinderachtig. Het is
broodnodig zoals Julius Caesar al zei en daar kan de politiek vandaag
de dag nog steeds lering uit trekken; 'geef de mensen brood en een
dorpshuis'. Wat je met ballen speelt maakt niet zoveel uit, maar
vrijdagavond dan wordt het weer balstoten. Met dat hele gezelschap plus
partners gaan we één maal per jaar steengrillen
en dan spelen we een partijtje balrol-botsen.
29
juni 2005
Een half pond gehakt;drie melk, bier, fris, broodbeleg, boter, wc-papier, scheermesjes, de
muizenval naar het Golden Tulip hotel brengen, de stier en het varken
ophalen en wegbrengen, het schetsontwerp voor de gemeente Neerijnen
afronden en inleveren, stokbrood bestellen, een schets maken in
opdracht, het beeld polijsten en plaatsen in Amsterdam, naar de
vergadering van de carnavalsvereniging de Lekkerbekkies, de handleiding
van een editprogramma lezen, gaan biljarten, de film opsturen naar
Arnhem, gaan boulen, naar de reünie en het etentje, de gasten
wegwijs maken in het huis, de auto inpakken met beelden voor
Zuid-Frankrijk, de rekeningen betalen, een lijstje maken van wat er mee
moet en de column schrijven voor in het Carillon. Pfuut, nou even dan,
maar wat dan? Nou gewoon, een column, even opzoeken. In de Dikke van
Dale staat 'column' uitgelegd als: een "regelmatige bijdrage aan een
krant of een weekblad en een specifiek domein vaWelke
negatieve krachtvelden gaan er van die brievenbus uit? Zal de
dokterspraktijk nog kunnen blijven bestaan? Als ze de plastic TPG-bus
maar niet ook bij het dorpshuis zetten...Met dit CDA-beleid weet je het
nooit. We moeten drastisch meer gaan betalen aan zorgverzekering. De
ellende uit Den Haag. En dan de begroting van Maasdriel 2006, vorige
week in het Carillon, klopt het CDA zichzelf op de borst omdat ze een
positieve begroting hebben. Vind je het gek dat ze geld over hebben? Ze
hebben eerst de belasting met 40% verhoogd en dan halen ze groen en
voorzieningen weg en worden ook nog subsidies gekort. Ze zouden
eigenlijk veel meer over moeten hebben. Het is in ieder geval allemaal
niet Christelijk en ook niet Democratisch. De derde letter van de
partij, die Appel voor de dorst zal dan ook wel een leugen zijn. Dat
geld krijgen we volgend jaar terug... zeggen ze (SSM zit ook in het
complot), gelooft u het nog na alle gebroken verkiezingsbeloftes? Maar
nu verder met de geheimzinnige brievenbus. Waar stond die magische rode
doos ook alweer voordat ie bij de dokterspraktijk geplaatst werd? Eh, o
ja, natuurlijk, hoe kan het anders, de onheilsbode stond bij de
brandweerkazerne! Alsof ze nog niet genoeg geld verzameld hebben willen
ze die nu ook in de uitverkoop doen. Er hangen regelmatig borden aan
het monumentale pand met teksten op rijm in de trant van: "Hij die dit
pand koopt stuit de bevolking tegen de borst.."en "Wij willen deze
kazerne behouden". Ik zie regelmatig betaalde ambtenaren met ladders de
borden er weer afhalen. Waarom doen ze dat eigenlijk, die borden zijn
daar toch dóór en vóór de
mensen uit Heerewaarden opgehangen? Of mogen we enkel en alleen de
woorden van de coalitie tot ons nemen? Nou bij deze dan: in het proces
verbaal van de rechtbank uit Arnhem staat zwart op wit opgetekend uit
de mond van de vertegenwoordiger van de gemeente: "..het raadsbesluit
leidt niet tot vermindering van het aantal brandweerposten." Of heeft
de gemeentejurist keihard tegen de rechter gelogen? Als dat zo is dan
mogen ze van mij de onheilspellende brievenbus bij het gemeentehuis van
Maasdriel neerpoten.
11 oktober 2005
Vandaag
staat er
politiek op het menu, we beginnen met een gemeentepilsje. Met water
blus je branden. Op 27 april schreef ik over de Muppetshow. De
Maasdrielse gezagsdragers hebben mijn bezwaren over de brandweer als
niet ontvankelijk afgedaan. De film die liet zien dat het
bezuinigingsplan onverantwoord is werd vertoond. Ze kregen er zelfs een
kleur van en applaudiseerden na afloop. Maar denk je dat ze er lering
uit trekken? In plaats daarvan hebben ze ook nog de rechter in de war
gebracht. Die denkt dat ik niet ontvankelijk zou zijn met mijn bezwaar
omdat ik me, als belanghebbende, individueel niet voldoende onderscheid
van de andere inwoners van Heerewaarden. Dat kan wel zo wezen, maar
gemeente Heerewaarden bestaat niet meer. Als het om brandweerzorg gaat
onderscheid je je als bewoner van Heerewaarden van de rest van de
gemeente Maasdriel. Even slikken, wat eten we? Gelderse worst. Van de
gemeentelijke politiek naar de provinciale. Vier weken voor de
Muppetshow, toen schreef ik over de bomenkap. Jazeker, het is niet de
gemeente die herplant, maar de provincie die rooit. Met een
landschapsbeleidsplan van hansworst bespaart zij op snoeikosten. Een
broekstuk van de populieren heb ik uit de tanden van de versnipperaar
gered en het is een levensgroot protestbeeld geworden; balancerend
naakt met flink wat hout voor de deur. Via haar navel kun je een
USB-verbinding naar de computer maken en dan, is de bedoeling, krijg je
foto's en het achtergrondverhaal van en over de gevelde populieren op
het beeldscherm. Zij is te bezichtigen op 15 en 16 oktober in fort
Vechten. En dan nu het toetje, Haagse bluf. Weet u het nog, de Olifant
voor bij de Tweede Kamer? Vier weken voor de bomenkap heb ik daar mijn
column aan gewijd en mede dankzij uw stem heeft het idee van de
Olifant, de internetstemming georganiseerd door 'De Dienst',
ruimschoots gewonnen. Maar denk je nou dat de opdracht verstrekt is?
Welnee, het hoofd van 'De Dienst'n het maatschappelijk
leven becommentariërend of afwisselend de meest gevarieerde
onderwerpen behandelend." Nou, dat specifiek domein daar ben ik nog
niet helemaal uit, dan maar wat afwisseling. Een variërend
onderwerp: "Hoe vul ik een column als ik eigenlijk geen tijd meer
heb?". Ik had het natuurlijk wel eerder kunnen schrijven maar ik
wachtte totdat er iets zou gebeuren om over te schrijven, maar er
gebeurde niets. Zelfs op de inspraakavond hing een veelbelovende
stilte. En om nou woorden vuil te maken aan de pubertjes die afgelopen
weekeinde autospiegeltjes in Heerewaarden hebben afgebroken, dat zijn
ze niet waard. Maar het woord column komt uit het Engels en het
betekent gewoon kolom. Een stapel letters is dan toch al genoeg? Wat
mij betreft wil dat allereerst zeggen dat ie hoger moet zijn dan breed.
In ieder geval alvast prettige vakantie, houdoe en tot de volgende keer.
juni 2005
Hoe fris geurt het
opgeschoten fluitekruid langs de bermen en weerborstelt het dikke gras
in de uiterwaarden. De zomermaand is vandaag begonnen, laat ik deze
column daar eens aan wijden in plaats van steeds op de politiek af te
geven. De natuur, een onderwerp dat zich veel liever laat beschrijven.
De tropische warmte van vorige week, het weelderige groen. Eigenlijk
ben ik ook helemaal niet zo geïnteresseerd in politiek en heb
ik er ook nooit zo direct mee te maken willen hebben. Trouwens de
politieke leiders bedoelen het toch goed? Zij doen hun best om het
allemaal nóg goedkoper te doen. En afgelopen donderdag in
het dorpshuis in Heerewaarden hebben de oppositiepartijen beloofd, als
zij de kans krijgen, de brandweer in de dorpen te behouden. Ik geloof
dat zij hun kiezers niét zullen bedriegen. Oeps, ik zou het
niet over politiek hebben. Liever loop ik door het gras de geur van
meidoorns op te snuiven. Meeuwen op een krib. De felle voorjaarszon
spiegelt zich in de golfslag veroorzaakt door boten op de Waal. Hoog in
de lucht snort een vliegtuig over. Meteen moet ik denken aan het
schetsontwerp waarmee ik bezig ben. Een monument ter nagedachtenis van
de bemanning van een B-17 bommenwerper uit de Tweede-Wereldoorlog die
aan de overkant van de Waal ten prooi van de Duitsers viel. Tja, toen
brachten de Amerikanen ons de vrede met hetzelfde geweld dat we in Irak
zo verafschuwen. Sorrie, da's ook politiek, waar was ik, o ja, de
bloemetjes en de bijtjes. In de tuin schiet de druif aardig uit, kunnen
we straks onder de bladeren in de schaduw zitten en er zelf dolma's van
maken. Ook beginnen de groentes te groeien, dat is handig want een
winkel is er niet, ahum. Daar graast een groepje Galloways, er loopt
een stier bij. Zou die straks ook moeten vechten vanwege de nieuwe wet?
Wij hebben toch andere waarden of normen? Ik zeg nee tegen die
schaalvergroting, verkapte Europese herindeling. Je moet je eens
voorstellen wat het betekent als straks de brandweer uit Parijs moet
komen. Goed voor de economie, m'n zolen. Ik dwaal weer af, ik wandel
langs de Maas terug, het is juni, zomermaand, rennende paarden in het
weiland, ruisend blad van de platanen rond het kerkhof, vogels
kwetterend in't struweel... Nou, kwetterend, het is meer kraaien,
oorverdovend, het ziet zwart van de roeken. Waar komen die opeens
allemaal vandaan? Van de Van Heemstraweg, uit de Steenbeemdstraat of
uit Hedel uit de voormalige bloemperken? Er komt in ieder geval veel
stront van. Allemaal politiek, 't wordt helemaal niks met deze column.
27 april 2005
De kop van deze column vermeldt dat de kernen van Maasdriel ieder hun eigen identiteit hebben.
Er wordt gelachen en gehuild. Daarom heeft de redactie van het Carillon
stukjesschrijvers uit verschillende kernen gekozen. Ik kan u vertellen,
als inwoner van Heerewaarden, dat er hier inderdaad gelachen en gehuild
wordt. Laatst nog, in het dorpshuis. We waren die avond van de twaalfde
april naar een zogenaamde inspraakavond in het gemeentehuis geweest.
Het onderwerp was het veranderen van het bestemmingsplan op de
omstreden locatie voor een nieuwe brandweergarage. De Steenbeemdstraat,
het woord alleen al, voordat ze bij de alarmcentrale die straatnaam
hebben uit kunnen spreken is de tent al platgebrand. Je moet er als
columnist natuurlijk altijd rekening mee houden dat je iedereen in zijn
waarde laat en niemand belachelijk maakt, maar zoals u in de kranten
heeft kunnen lezen deden de wethouders dat zelf. Het was zo feestelijk
dat het leek of ik in de Muppetshow was beland. Enkele opmerkingen na
de abrupt afgebroken voorstelling wil ik u niet onthouden. Omdat een
van de gehoorden aldoor maar vragen zou "meenemen" vroeg iemand uit het
publiek of ie daar geen last van zijn rug van kreeg. "Zijn we nu al
klaar met inspreken?"; "Nu begrijp ik waarom het in-spreken heet, ze
laten je niet uit-praten." en "Jammer," klonk uit de zaal: "we kwamen
net op stoom". Door alle consternatie is in de kranten daarna
inhoudelijk niets terzake doende meer over de memorabele
'inspraakavond' vermeld. Het gemeentelijke verslag van de
schertsvertoning waarin niets van de 'bedreiging' vermeld werd, mag
zelf ook in de doofpot. Daarom zeg ik het maar, voor alle
duidelijkheid: het massale bezwaar tegen het veranderen van het
bestemmingsplan ten bate van een nieuwe brandweerkazerne op de locatie
Steenbeemdstraat kent de volgende punten: het bestemmingsplan
buitengebied mag niet slechts vanwege economische motieven veranderd
worden; er dreigt planschade voor omwonende tuinders, de grond heeft
agrarische bestemming; de locatie is voor een goed functionerende
kazerne te klein en qua veiligheid verkeerd gesitueerd, het geeft
geluidshinder, belast het milieu en er kan zich daar beschermde flora
of fauna bevinden. Een nieuwe brandweergarage mag daarom daar niet
gebouwd worden omdat de provincie geen acte van 'geen bezwaar' kan
afgeven. Een hoeraatje voor het publiek uit Heerewaarden èn
de omwonenden uit Kerkdriel. Kunnen we nu weer lachen of, omdat de
gemeente de bezwaren toch wel weer zal verwerpen door ze met een
juridisch haakje of oogje niet ontvankelijk te verklaren, mogen we gaan huilen?
31 maart 2005
Na de laatste ijstijd kwamen er berken- en dennenbossen in onze streek. Die bossen
werden later uitgebreid met zomereik, hazelaar, iep, linde, zwarte els
en es. Weer een paar duizend jaar later ontstonden er naast
hardhoutooibossen op de hoogste stroomruggen, onder invloed van het
stromend water de zachthoutooibossen waarin wilg, populier en
dergelijke. U weet wel, het soort bomen dat kortgeleden langs de Van
Heemstraweg, onder andere ter hoogte van Heerewaarden, plotseling zijn
weggehaald. Het gezag heeft het 'm weer eens geflikt! Het gezag dat
niet eens langs deze weg woont en dat zomaar beslist over het lot van
honderdvijftig gigantische bomen. Die machtige houten reuzen,
tientallen meters hoog, stuk voor stuk ouder dan onze burgemeester,
stuk voor stuk honderden keren zwaarder en met een sapstroom waarbij
vergeleken zijn bloedvatenstelsel een slootje bij de Waal is. Geveld,
en ze kunnen niet meer worden teruggezet. Politiek is inderdaad
drastisch als een olifant. 'Kaprijp' was het excuus. Mogen wij dat ook
zeggen als we een boompje uit onze eigen tuin halen? Een populier kan
makkelijk drie keer ouder worden en het gezag kent het woord snoeien
blijkbaar alleen nog in financiële betekenis. Ik citeer: "De
plannen zeggen dat die bomen daar nooit hadden hoeven staan." Weet je
wat ze met die plannen mogen doen? De kachel aanmaken! Omwonenden is
niets gevraagd. En de mop is, de houtsnippers worden verbrand en dat
noemen ze groene stroom. Als je dat in je tuin doet krijg je de
milieupolitie op je dak! Groen? Ja 's zomers meters lange takken hoog
boven je zwiepend in de lucht vol met frisgroen ruisend blad. De koele
schaduw in de middag. De geelbruine verkleuringen in de herfstzon, in
laag strijklicht strak afgetekend tegen een donkere lucht op de
achtergrond. Allemaal pleite. Het prachtige sneeuwdecor dat we vorige
maand mochten aanschouwen. Compleet foetsie. Geen herplant, niet
gesnoeid, geen nuance, geen mededogen, geen kilometer rijzende stammen
aan weerszijde van de weg. Kaalslag. Het gezag, (beleid durf ik het
niet meer te noemen) staat voor kaalslag. De bomen horen bij de weg.
Het zijn de zuurstofproducenten die de kwalijke CO2 uitstoot van
verkeer en elektriciteitscentrales afbreken. Weg groen. Er zou in het
gemeentebestuur een persoon moeten opstaan die beseft wat veertig jaar
groeien betekent. Iemand die begrijpt dat dit zo echt niet kan en
meteen laat herplanten. Pasen, het feest van dood EN herrijzenis. Een
mooie overpeinzing voor de spreekwoordelijke hoge bomen.
2 maart 2005
Bij mij in de straat woont een klein meisje, Esmee. Zij is geboren toen ik hier kwam wonen.
Esmee kwam in januari verdrietig binnenlopen: "m..mm...mammoet weg" zei
ze verbolgen. Mammoet is ongeveer het eerste woord dat zij kon spreken.
Tja, die is weg en dat was niet zo eenvoudig. Het takelen ging goed, er
brak niets, er scheurde niets en het verliep vlot. De mammoet waar zij
zo aan was gehecht stond al ruim een jaar bij ons in de tuin langs de
weg. De helft van haar leven. Het bijna vijf meter hoge gevaarte hoorde
in het straatbeeld, iedere zondag kwamen er wandelaars langs die een
stukje om waren gelopen om ernaar te kijken. Bezoekers van het
bezoekerscentrum, mensen van de camping, op de fiets, jong en oud.
Samen op de foto bij de mammoet. Veel kranten maakten melding van de
verhuizing van de mammoet op 17 januari. Goed was te zien op TV
Gelderland hoe de chauffeur Gerard van Beemd van SMD uit Rossum het
gevaarte met enkele centimeters speling onder de viaducten doorreed.
Ook was er radio; Radio Gelderland en ik werd gebeld door de NCRV, of
ze mij om kwart over 1 's nachts mochten storen voor een interview in
het radioprogramma Casa Luna. Nou vooruit dan, bleef ik wel op. En
terwijl ik het programma beluisterde, in afwachting van het telefoontje
keek ik nog wat e-mail door. Een vriend uit de Bommelerwaard had mij
een inschrijvingsformulier voor een idee bij het logement van de Tweede
Kamer, gestuurd. Ik had meteen het idee klaar: een olifant natuurlijk.
Wat beschreef het toeval; terwijl ik mijn idee in zond klonk op de
radio in hetzelfde programma de persoon die die inschrijving
organiseerde! Dat heb ik toen ook maar meteen gezegd. Mijn ontwerp is
-nu geen mammoet, maar- 'De Olifant', op ware grootte realistisch
weergegeven, materiaal: gewapend beton. Waarom een olifant voor bij het
logement van de Tweede Kamer? Politiek is groot, log, machtig,
geduldig, grijs, je kunt er niet omheen. Deze mastodont straalt rust,
kracht en vastberadenheid uit. Olifanten schijnen ook nog een
ijzersterk geheugen te hebben en het zijn heel sociale dieren. Een
goede aanleiding voor overpeinzing en relativering voor politici en wat
daaromheen loopt. Een aanwinst dus voor het logement. Met zulke grote
oren zou je toch goed moeten kunnen luisteren. De politiek maakt van
muggen olifanten en gaat soms met olifantspoten door de porseleinkast.
Zij moet een olifantenhuid hebben, heeft een staartje en...met die
grote snuit blaast ie het verhaaltje (het politieke gebla-bla) uit. Ik
kreeg, na inzending van het idee "De Olifant" een e-mail terug, waarin
stond: "Iedereen mag stemmen, roep al uw vrienden, kennissen, familie,
collega's, zoveel mogelijk mensen op om op uw voorstel te stemmen." En
wat gebeurt er nu; van de 548 inschrijvingen staat het idee van de
Olifant ergens bovenaan! Maar er is een laatste offensief nodig want de
overige 547 concurrenten geven steeds enen in plaats van tienen en dat
drukt de score. Als u wilt stemmen kan dat tot en met 21 maart, een
maal per voorstel. Surf naar de-dienst.nl en laat een kunstvoorstel op
democratische wijze gekozen worden. Dat gaat zelden zo! En stel je voor
dat het de olifant wordt, dan kan u er deze zomer weer langs lopen en
een foto maken. Of stemt u niet voor uzelf, voor mij of voor het
logement van de Tweede Kamer, dan toch voor Esmee?
2 februari 2005
Zoals de waard is vertrouwt ie z'n gasten; oftewel zoals politiek Den Haag is
vertrouwt zij haar kiezers. U bent dus niet te vertrouwen en men
gelooft u niet meer op uw woord. Als een ambtenaar in functie aan u
vraagt hoe u heet en waar u vandaan komt is uw oprechte antwoord niet
meer voldoende, zij wil bewijs zien. Iedereen heeft sinds 1januari dit
jaar identificatieplicht! Mijn maag draaide zich om toen ik besefte dat
het een serieuze wet was geworden. Ausweis bitte! Eigenlijk verwachtte
ik een massaal "NEE!" tegen deze tegen het fascisme aanleunende wet.
Maar ik hoor niks. En het is nog erger; vrijwel iedereen die ik het
vraag heeft daadwerkelijk een identiteitskaart bij zich!
Bureaucratische schapen hebben de overhand gekregen. De grens van de
tolerantie is overschreden. De volgende stap is een ingebouwde chip.
Het is goed voor de staatskas, die identiteitskaartjes van Euro 31,50
per stuk. Trouwens de boete die ervoor staat als je het niet kan tonen
liegt er ook niet om. Alleen is het probleem; aan wie en waar naartoe
moeten ze die bekeuring sturen als men naam en adres niet zegt?
Voorstanders van de identificatieplicht geloven het smoesje dat het zal
helpen tegen criminaliteit. Het is de bedoeling dat moordenaars en
dieven hun id-kaartje keurig meenemen naar de plaats van misdrijf!
Absurd naïef. Voor de criminelen is er weer nieuwe handel:
gestolen en vervalste paspoorten, rijbewijzen en id-kaartjes. En zo'n
ding kun je makkelijk verliezen. Ik vrees mijn geplastificeerde rommel
kwijt te raken op het strand, bij het zwembad, op een sportveld, in een
garderobe, in het café of gewoon thuis. Of anders, als ik
dergelijk smoelwerk met gemeentestempel dagelijks bij me moet dragen
kan het niet anders dan dat het binnen een half jaar volkomen
verfomfaaid is. Zo'n vod in je broekzak dat kreukt en vouwt, en als er
op geknoeid wordt, en dat kan ik goed, dan kun je na verloop van tijd
zeggen dat het mijne waarschijnlijk het identiteitsbewijs van Pablo
Picasso is. Om tien identiteitskaartjes te laten maken, voor in het
dashbordkastje, in lades, in de jaszak, in de broekzak, in het
dorpshuis, op de bouleclub en in het strandhuisje is me te duur en
thuisblijven is ook geen optie. Wat nu? Ik overweeg om mijn paspoort en
rijbewijs maar naar minister Dommer te sturen zodat ie ze door kan
geven aan zijn ambtenaren die mijn identificatiepapieren willen zien.
Of als het dan toch per se moet, ontwikkel dan liever een systeem op
basis van vingerafdruk. Dat is veel goedkoper, veiliger en vooral
handiger. Maar dat gebeurt niet want het gaat helemaal niet om
goedkoper, veiliger en handiger maar om het politieke ego en centjes in
de kas. Net als een aantal soorten onnodige belastingen en bepaalde
strafheffingen. Bijvoorbeeld als je eens een keertje met de
verkeersstroom mee enkele kilometers harder rijdt op een racebaan waar
blijkt dat je er maar vijftig mag. Het gaat dan niet om
verkeersveiligheid maar om geld in het laatje, dat heeft laatst een
rechter in Den Bosch tegen mij gezegd. Betalen! Door deze trieste
gezagsmentaliteit verandert mijn mentaliteit mee: harder rijden mag
voortaan als je maar niet geflitst wordt... hoewel, nu overweeg ik ook
om een buitenlandse kentekenplaat op mijn auto te monteren, Grieks of
Japans of zo. De eerste twintig jaar dat ik een rijbewijs in bezit had
en in oude Amerikaanse bakken reed werd ik gemiddeld 1 keer per week
aangehouden. Gezien het statistische feit dat ik het totaalgemiddelde
op een mensenleven dat je wordt aangehouden veelvuldig heb overschreden
en de magere politiebezetting, een enkele surveillanceauto, is de kans
dat ik nog zal worden aangehouden nihil. Maar dan moet ik natuurlijk
wel eerst die letters jorisbeton.nl van de auto afpeuteren of een
sticker eroverheen plakken: houd afstand, ik rem voor flitskastjes.
5 januari 2005
"Aan de bewoners van het pand..." stond er boven de brief die ik kreeg van de burgemeester en
wethouders van de gemeente Maasdriel. Het zal toch niet zo zijn dat ze
in het gemeentehuis niet meer weten wie er op mijn adres woont? Dat
weten ze doorgaans met gemeentelijke belastingaanslagen wel, hoe zit
dat? De brief was ondertekend door de secretaris en de burgemeester.
Heel interessant. Er stond in wat er in de gemeente Maasdriel in 2004
gebeurde en wat er in 2005 te gebeuren staat, keurig per kern op
alfabetische volgorde. Erg grappig vaak, maar ook triest. Heeft u die
brief ook gehad? Waarom hebben de burgemeester en wethouders het dan
niet in de krant gezet, dat zou een bom porto bespaard hebben. Schrijf
dan een column of zo, dat heeft zijn voordelen. Je kunt als columnist
wijzen op de blunders van het door de meerderheid gekozen bestuur. Dat
ze toch niet doen wat de meerderheid wenst en dat het daarom ook geen
enkele zin heeft om naar goedideeapestaartjemaasdriel te e-mailen, wat
in de brief geopperd wordt. Met het schrijven van een column kun je ook
je mening ventileren. Of je kunt gericht een doelgroep aanspreken. Ik
kan bijvoorbeeld in deze column vragen om vereniging 'Ons Heerewaarden'
te steunen en nog even wijzen op de feestelijke bijeenkomst op 8
januari. En ik kan iedereen, speciaal degenen die ons gezin een kaartje
hebben gestuurd bij deze een fijn 2005 toewensen. Dat maakt meteen goed
dat ik dit jaar zelf geen kaarten heb verstuurd, en zo levert deze
onbetaalde column toch wat op. Ook ben ik morgen jarig, (dus hierna
moet de leeftijd die boven deze column bij mijn naam staat worden
vermeerderd met 1). Kadootjes kunt u afleveren bij mij thuis, of als u
verlegen bent, neerzetten onder de olifant. O ja, dat beest, ik moet me
nu even richten tot de belastingdienst: hierbij verzoek ik u om uitstel
van betaling te verlenen omdat de gemeente Duiven haar bestemmingsplan
nog steeds niet gewijzigd heeft (vanwege het plaatsen van de mammoet).
Dat had vorig jaar juni gebeurd moeten zijn maar het wordt nu,
misschien, over twee weken. Daarna mag u mij ook een nieuwe aanslag
sturen want ik heb betreffende aanslag per ongeluk boos verscheurd.
Maar het is beter om niet teveel te mopperen en het nieuwe jaar blij
tegemoet te zien. Het rampjaar 2004 kan maar beter achter de rug zijn.
Als je bedenkt hoe het verschrikkelijk groot verdriet vanwege het
enorme aantal slachtoffers in Azië onze pietluttige
probleempjes overschaduwt. Tja, de ouders van onze koningin zijn vorig
jaar gestorven. En het land stond op z'n kop want er is een bekende
Nederlander op laffe wijze vermoord omdat ie een hele bevolkingsgroep
generaliseerde waarvan er mannen zijn die het met geiten doen. De
mensen die zich daar druk om maken doen het met mieren. Waar zijn we
dan mee bezig? Ha, daar zijn ze weer, de koetjes en kalfjes, de dieren.
Knijn en van Ebscheuten gaf ik als bijnaam aan de zwart-witte konijnen
die onze drie zoontjes sinds september houden. Knijn sprong vrij en
vrolijk door de tuin en werd toen plotseling vermoord door de hond B.
Piet kreeg toen van zijn Marokkaanse vriendje het dwergkonijn genaamd
"Witje" ervoor in de plaats. Opa heeft een luxe kooi voor ze getimmerd
dus ze hebben heel gezellig de kerst overleefd. Piet, Lou en Arie
hebben democratisch besloten dat Van Ebscheuten eigenlijk Knabbeltje
heet. Ze hebben gelijk, en ik reken erop dat zij later ook democratisch
besluiten dat Kern eigenlijk Gemeente heet.
1 november 2004
Toen ik een paar maanden geleden werd uitgenodigd om deel te nemen aan dit column-kwartet werd
erbij gezegd dat het liever niet meteen weer over de brandweer zou
moeten gaan. Geen probleem, dat komt misschien een andere keer wel weer
en er stond al snel het stukje over de bouw van de carnavalskar op het
scherm. Een leuk neutraal alledaags onderwerp, kon ik op
doorborduren... dacht ik. Achteraf zijn er toch mondelinge reacties
naar de redactie gegaan van mensen die een hekel aan carnaval hebben.
Waarom weet ik niet maar er zal wel iets aan ten grondslag liggen. Mijn
excuses als ik u gekwetst heb, ik realiseerde me niet dat er zulke
mensen als 'carnavalshaters' bestonden. Erger is het dat ik nu deze
column wilde wijden aan de moord op Theo van Gogh en het plan om
artikel zeven van de grondwet te veranderen. Dat handelt over de
vrijheid van meningsuiting. Dat ik kritiek krijg is prima, maar om de
redactie op te zadelen met honderden lastige telefoontjes moest ik maar
niet doen. Wat nu? Knippen die tekst. Ah ha, over knippen gesproken,
eens per half jaar dan wordt m'n haar onhandig. Het gaat voor m'n ogen
hangen, in m'n nek kriebelen en ik hoor minder. Dan moet het eraf. Er
zijn mensen die het leuk vinden om naar een kapper te gaan. Een
kletspraatje te maken terwijl ze je haar doen, gezellig toch? Ik moet
er niet aan denken. Eigenlijk ben ik het beste af als ik het even zelf
doe, dat is tien minuten knippen en je bent weer voor een half jaar
gered. Zo doe ik dat nu al zo'n vijfentwintig jaar, want
daarvóór mocht het lang blijven. Maar als ik dan
denk: "zo, daar ben ik weer vanaf." vergis ik me, want dan komt het
ergste; de standaard opmerkingen en vragen. Naar de kapper geweest? Ik
moet afleren om daar "nee" op te antwoorden want bij "ja" vraagt men
door naar degene die het gedaan kan hebben, net zolang totdat je moet
toegeven. Je kunt er natuurlijk voor kiezen om iedere maand je haar te
knippen zodat het niet opvalt maar dat lijkt mij moeilijker. Dan maar
even aanhoren. Na de eerste een tweede en de volgende personen
aanwijzen en je bent er zo doorheen. Een van de eerste is meestal het
klassieke: "Van de trap gevallen? Soms probeert men er iets leuks van
te maken: "met je hoofd tussen de heg gezeten toen de buurman de heg
aan het snoeien was?" "Ruzie gehad met een schaar?" Actueel: "Onder een
mammoet gekomen?" Of deze, van de biljartclub, is erg creatief: "Oren
laten zakken?" Als je bedenkt dat het waar is wat men zegt waarvan je
allemaal korter haar krijgt, dan kun je niet eens meer naar buiten.
Wind en storm, molens, heggescharen, kettingzagen, pikkende vogels en
grazend vee. Koetjes en kalfjes.
3 oktober 2004
Een maand of twee
geleden liepen er twee kerels in hemd en korte broek naar m'n schuur
toe. Dat ze me iets wilden vragen, was direct duidelijk. Ze hadden de
mammoet in de tuin zien staan en dachten met mij de ontwerper van hun
volgende praalwagen in Oeteldonk te hebben gevonden. Rood en verhit van
de zon en het vakantieleventje op de camping alhier werd er in geur en
kleur het succes van hun club op tafel gelegd. Ze hadden met hun
praalwagen al vijgentwintig keer gewonnen , maar nu zaten ze zonder
ontwerp(er).Omdat het mij een
klus
lijkt die je, alleen al om dat laatste wapenfeit, op z'n minst goed
wilt uitvoeren zou dat de nodige tijd gaan vergen maar uurloon was niet
echt de bedoeling en daarom bedankte ik vriendelijk. Ondertussen zijn
er in ons buurtje een aantal mensen actief geworden om ook een "kar" te
bouwen. De organisatie daarvan bestond voorlopig alleen nog uit een
aantal bijeenkomsten, ook wel vergaderingen genoemd. Mijn vrouw,
Evelien, vroeg een keer of ik in haar plaats naar die vergadering wilde
gaan en daar kreeg ik toen te horen dat zij had gezegd dat ik wel
tekeningen zou maken. Zo stond ik dus de twee daarop volgende
zaterdagen te lassen aan een kar. Dat waren eerst drie karren. Gekocht
bij een boer in Zeeland, daarvan is er eentje bruikbaar gemaakt,
verlengd en verbreed en de andere verdwenen in de oud-ijzer container.
Behalve de resterende acht wielen. We zouden allemaal een band van een
velg afhalen om vervolgens ook die velg met het oud ijzer mee te geven.
Goed dan, ik die band te lijf met m'n haakse slijper. Ik dacht nog:"die
band rookt behoorlijk", maar de band rookte helemaal niet, het was de
haakse slijper die doorbrandde. De stop sloeg er van door. Een halve
ochtend, negen gebroken decoupeerzaagjes, twee versleten slijpschijven
en een nat hemd later is die band er nog niet af. Ik had natuurlijk
even naar de garage kunnen gaan om 'm eraf te laten wippen maar daar
kwam het jongste zoontje van een buurman aanlopen: " Mijn papa heeft 'm
er al af". Voordat ik het in de gaten had was de klus uitbesteed en die
middag kwamen de twee helften van de velg terug; de flensbouten
doorgeslepen. Die buurman heeft alvast een pilsje verdient. Carnaval
2005, daar kun je failliet aan gaan. Dus als er nog mensen zijn die
kippengaas, vlechstaal, hout, plaatmateriaal of een potje verf hebben
staan, er zijn de komende tijd een heleboel 'bouwers' mee gebaat.