De Grot van Plato 1990-2011

TRAILER 2011

Gordon en Broetske zijn vrienden in Amsterdam die zich “als geroutineerde werkontwijkers wijden aan de kunst om van verveling een deugd te maken” (Voice over: Gordon). Wouter is boer en Pauline is de vriendin van Gordon.
Rondtoeren op een oud mobyletje (Gordon), proletarisch winkelen (Broetske), pokeren, biljarten (allen) en zelfs een bankoverval (Broetske) zijn de zaken waarmee zij de tijd doden. Ook het gebruik van drugs (Gordon) is opgenomen in hun levenspatroon. Het is hun wens om het leven in de marge op een goede dag in te ruilen voor het goede, het schone en het ware.
Bijvoorbeeld een geriefelijk huis, luieren op het strand of lekker eten en drinken. Dit ideaal kunnen zij verwezenlijken doordat het gestolen (Gordon) schilderij van Wouter, dat hij met een partij poker heeft gewonnen, een Van Gogh blijkt te zijn. Beoogde vertaling van Plato's grotparabel naar het alledaagse banale leven van nu, waarin de grote vraag is of de hoofdpersonen erin slagen te ontsnappen aan de 'Grot'. Pauline beziet het zwart-wit-gebeuren letterlijk terug in het kleurengedeelte.

Geschiedenis

Negen uur ruwe film, opgenomen tussen 1987 en 1990 met derdehandse Bolexen, kraakvrienden en her en der bijeengesprokkelde restjes onbelicht 16 milimeter materiaal, leverde op den duur een 85 minuten durende speelfilm op. Er is later muziek en een voice-over-tekst overheen gezet. Het laatste halfuur van de film, als de personages het schimmige bestaan in hun grot verlaten hebben, is in kleur.

Slecht ontvangen._____________________________________________________________________

Een paar uur later waaien de briefjes van honderd vrolijk in de zon over de Herengracht, dat staat erop, en het wordt nog realistischer. Als Broetske over de camera op de stoep rent, kijkt iemand hem vanuit een deuropening verschrikt na. Dan, als hij het park tegenover de Hortus in rent, de kous van zijn hoofd af trekkend en nog steeds bankbiljetten verliezend, slipt er een grijze Volkswagen Golf midden op het kruispunt en komt met de neus naar de ingang van het park tot stilstand. Er springt een vent uit die Broetske achterna rent. We roepen vanachter onze camera's vandaan dat we aan 't filmen zijn. De driftkop komt langzaam tot stilstand en schreeuwt, nog trillend van de adrenaline, dat, als ie zijn pistool bij zich had gehad, dat ie dan geschoten had. De uitslover blijkt een plichtsgetrouwe cop te zijn."'holdup' uit De Grot van Plato

1990

Première De grot van Plato, filmtheater Desmet, Amsterdam

Havenscene uit De Grot van Plato

“Ik zuip iedereen onder de tafel en leg ondertussen de allegorie van de grot van Plato uit”.

Misschien is de Grot van Plato geen film, maar een wilde droom. In stomme beelden op rafelig 16 mm, wordt de toon gezet van een schimmig Holland anno ’89. Tussen stadse verkeersknopen, wolkenflarden op verlaten haventerreinen en dorpskroegen aan het spoor volgen we vier ‘schaduwen’. Werklozen die een brommer in brand steken onder het motto: “Als geroutineerde werkontwijkers wijden wij ons aan de kunst om van verveling een deugd te maken.” Gordon, die zich verplaatst op een mobyletje, is de gids. Hij is het ongeschoren geweten van de Grot, die tenminste nog kan mompelen: “Plofmotoren, turbodiesels, intercooling. Elektronische agenten regelen het verkeer door van groen op rood te springen. De broze mens gehoorzaamt.” Dan duikt in deze duistere wereld een schilderij op. Zomaar, door Wouter gewonnen met pokeren en nog enige malen van eigenaar gewisseld, blijkt het een van Gogh te zijn. Vier leeglopers kunnen zich opeens een vol aandeel in de maatschappelijke poet toeëigenen, inclusief parachutesprong.

“De aarde heeft een oppervlakte van 510 miljoen vierkante kilometer, vijf en een half miljard mensen en onnoemelijk veel geld in omloop. Geef mij m’n halve hectare en mijn aandeel in de poet. Koop ik een nieuw mobyletje, hoor je me niet meer.”


    ‘Welwillende lezer!
Wij hebben bespeurd dat filmmateriaal wel eens ongebruikt in de kast blijft liggen, als de hoeveelheid te klein is om nog iets mee te doen. Voor ons, als beginnende filmmakers, die een produktie uit eigen middelen financieren, is echter geen hoeveelheid te klein...’

In 1987 begonnen Joris Baudoin en Douwe Jan Wiersma aan de Grot, op eigen houtje, door het kopen van tweedehands camera’s en het vragen om restjes film. Zonder scenario en met een cast van amateurs. Er werd op 16 mm. gefilmd, zowel in zwart/wit als in kleur, zonder geluid. Achteraf zijn een voice-over en geluidseffecten toegevoegd. Het was de bedoeling om een zo spontaan en beeldend mogelijk resultaat te krijgen, waarbij het verhaal niet voorop stond. Alleen de grote lijn lag vast, de scenes werden geïmproviseerd. Door de kleine crew kon alles op lokatie worden opgenomen. Een scene als het ‘proletarisch’ winkelen in het warenhuis is dan ook echt, dat wil zeggen zonder medeweten van de directie gefilmd, met een serieuze beveiligingsbeambte in de achtervolging. Zo ontstonden, al werkend, de details die de Grot zijn gaan uitmaken: Turkse kindertjes op de drempel van de snackbar, een close-up van het oog van het paard uit het schaakspel. De beeldende kunst achtergrond van Joris Baudoin en Douwe Jan Wiersma is niet het uitgangspunt voor de film geweest, ze wilden ‘gewoon een film maken over verveling, over het leven van nu.’ Maar die achtergrond is toch niet helemaal weg te denken. Daarvoor bieden de beelden een te eigenzinnige kijk op gewone dingen en duiken er te vaak schilderijen op: de van Gogh die als een rode draad door het zwart/wit gedeelte loopt, en een zwart/wit schilderij dat het kleurengedeelte doorkruist.